سازمان شفافیت بینالملل در تازهترین گزارش سالانهٔ شاخص ادراک فساد، افغانستان تحت کنترول طالبان را در فهرست فاسدترین کشورهای جهان قرار داده است. این کشور در سال ۲۰۲۵ از صد ۱۶ امتیاز گرفته و از میان ۱۸۲ کشور در جایگاه ۱۶۹ قرار دارد که نسبت به سال گذشته، چهار رتبه سقوط کرده است.
بر اساس این گزارش، افت شاخص ادراک فساد در افغانستان نشاندهندهٔ شیوع گستردهٔ فساد در بخش عمومی، محدودیت فضای مدنی و نبود سازوکارهای مؤثر نظارت و توازن قوا است. شفافیت بینالملل میگوید که نظامهای غیرشفاف تأمین مالی سیاسی و دستگاه قضایی غیردمکراتیک، این کشورها را بهطور ویژه در برابر فساد آسیبپذیر میکند.
در مقایسه با افغانستان، کشورهای شمال اروپا و چند کشور آسیایی مانند دانمارک، فنلند، نیوزیلند، سنگاپور و نروژ بالاترین امتیاز را کسب کرده و پاکترین کشورها از نظر فساد معرفی شدهاند. در مقابل، سودان جنوبی، سومالیا، ونزوئلا، یمن و لیبیا در پایینترین رتبهها قرار دارند.
شفافیت بینالملل هشدار داده است که حتی در دموکراسیهای پیشرفته نیز روند بدتر شدن ادراک فساد مشاهده میشود و بیش از نیمی از کشورهای جهان، امتیازی کمتر از ۵۰ دارند. افغانستان همچنان در پایینترین ردهها قرار گرفته و چالشهای جدی در زمینهٔ حکمرانی و شفافیت دارد.
از آنجا که ارزیابی دقیق دامنهٔ فساد در یک کشور بر پایه ملاکهای مشخص و قابل اندازهگیری علمی امکانپذیر نیست، «شفافیت بینالملل» با تکیه بر شاخص «ادراک فساد» به کشورهای گوناگون جهان نمره میدهد و آنها را درجهبندی میکند.
این سازمان بر اساس ارزیابی کارشناسان و مدیران کسبوکار، به کشورها امتیاز میدهد.
نمره صد به معنای نبود فساد و پاکی کامل است و هر چه نمره کشوری به صفر نزدیکتر شود، فساد در آن کشور ابعاد گستردهتری دارد.
در تازهترین گزارش این سازمان، «شفافترین» کشور جهان از نظر ادراک فساد، دانمارک است (برای هشتمین سال پیاپی) و «ناشفافترین» آنها سودان جنوبی.
نگرانی از وضعیت رو به وخامت فساد در دموکراسیها
بر اساس تعریف سازمان «شفافیت بینالملل»، فساد شامل سوءاستفاده صاحب منصبان از موقعیت سیاسی و دولتی به منظور دستیابی به امتیازهای مالی و مواهب مادی است.
این سازمان در گزارش سال ۲۰۲۵ خود هشدار داد که فساد در دموکراسیهای جهان «رو به وخامت» رفته است و اعلام کرد که ایالات متحده در شاخص ادراک فساد سال ۲۰۲۵ به «پایینترین امتیاز تاریخ خود» سقوط کرده است.
